Pasożyty w organizmie – nieoczywiste konsekwencje

Pasożyt w organizmie to wciąż aktualny problem diagnostyczno-terapeutyczny. Zakażenia pasożytnicze mogą dotyczyć osób w każdym wieku. Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą pokarmową, m.in. w wyniku spożywania zanieczyszczonej żywności lub wody oraz nieprzestrzegania podstawowych zasad higieny.

Pasożyty w organizmie – objawy

Objawy zakażenia pasożytniczego mogą być niecharakterystyczne i pojawić się dopiero po pewnym czasie. Ich rodzaj zależy m.in. od gatunku pasożyta, intensywności zakażenia, jego lokalizacji oraz odpowiedzi immunologicznej organizmu.

Najczęściej z zakażeniami pasożytniczymi kojarzone są objawy ze strony układu pokarmowego, takie jak:

• biegunki,
• stolce tłuszczowe,
• nudności,
• wzdęcia,
• skurczowe bóle brzucha,
• upośledzenie łaknienia.

W zależności od rodzaju i intensywności zakażenia mogą pojawić się również zaburzenia wchłaniania składników odżywczych, spadek masy ciała, niedokrwistość czy zaburzenia rozwoju fizycznego u dzieci. Niektórym zakażeniom mogą towarzyszyć także bóle głowy, stany podgorączkowe, przewlekłe zmęczenie czy osłabienie.

W przypadku niektórych zakażeń pasożytniczych obserwuje się również objawy dotyczące innych układów i narządów. Ich charakter zależy jednak od konkretnego patogenu i jego lokalizacji. Dlatego same objawy nie pozwalają potwierdzić zakażenia pasożytniczego, a ich wystąpienie zawsze wymaga spojrzenia na cały obraz kliniczny.

Przewlekłe zmęczenie po zakażeniu pasożytniczym

Pasożyty mogą wywoływać niespecyficzne objawy, a część z nich może utrzymywać się również po przebyciu zakażenia. Jednym z przykładów jest giardioza wywoływana przez Giardia intestinalis (dawniej Giardia lamblia).

W badaniu Naess i wsp. analizowano 96 osób z potwierdzoną laboratoryjnie giardiozą, które z powodu długotrwałego zmęczenia i obniżonej sprawności zostały skierowane do specjalistycznej poradni. U 58 osób (60% tej grupy) rozpoznano zespół przewlekłego zmęczenia. Autorzy wskazali również, że w całej grupie osób z potwierdzoną giardiozą stanowiło to około 5% przypadków.

Wyniki te pokazują, że następstwa niektórych zakażeń mogą utrzymywać się długo po ostrej fazie choroby. Nie oznacza to jednak, że każde przewlekłe zmęczenie jest związane z zakażeniem pasożytniczym.

Diagnostyka i leczenie pasożytów

Diagnostyka zakażeń pasożytniczych może być wymagająca, ponieważ w organizmie mogą występować różne gatunki pasożytów oraz różne postacie rozwojowe, m.in. jaja, larwy, cysty czy postacie dorosłe. Dodatkowo niektóre pasożyty nie są obecne w każdej próbce materiału biologicznego, dlatego w diagnostyce często analizuje się więcej niż jedną próbkę.

W przypadku podejrzenia pasożytów jelitowych podstawą diagnostyki może być badanie kału. Analiza kilku próbek pobranych w odstępach czasu zwiększa szansę wykrycia pasożyta. W zależności od podejrzewanego zakażenia stosuje się również inne metody, m.in. badania antygenowe czy badania serologiczne z krwi.

Badanie Parazyt obejmuje specjalnie opracowany algorytm wykorzystujący różne metody analityczne, w tym badanie mikroskopowe oraz testy antygenowe. Każda z trzech próbek kału podlega analizie, a z materiału przygotowywane są łącznie 24 osobne preparaty mikroskopowe.

Takie podejście pozwala uwzględnić różne możliwości wykrycia pasożytów i ograniczyć ryzyko przeoczenia zakażenia wynikające z analizy pojedynczej próbki.

W wybranych sytuacjach diagnostykę można rozszerzyć o badania z krwi. Parazyt Complex łączy analizę materiału kałowego z oznaczaniem wybranych przeciwciał IgG we krwi. Zakres badania obejmuje m.in. diagnostykę wybranych pasożytów przewodu pokarmowego oraz pasożytów, których obecność może być związana z lokalizacją tkankową.

Wybór metody diagnostycznej powinien zależeć od podejrzewanego zakażenia, objawów oraz obrazu klinicznego pacjenta. W przypadku dodatniego wyniku konieczna jest konsultacja z lekarzem, który zdecyduje o dalszym postępowaniu i ewentualnym leczeniu.

Badanie Parazyt Sprawdź, czy występują pasożyty jelitowe Badanie obejmuje 3 próbki kału, 24 preparaty mikroskopowe oraz różne metody diagnostyczne, w tym testy antygenowe. Zobacz badanie →

Pasożyty w organizmie a depresja

Wpływ zakażeń pasożytniczych na układ nerwowy jest przedmiotem badań. Szczególnie dużo uwagi poświęcono zakażeniu Toxoplasma gondii i jego możliwemu związkowi z zaburzeniami psychicznymi.

W badaniach obserwacyjnych dotyczących osób z depresją opisywano częstsze występowanie podwyższonego poziomu przeciwciał przeciwko Toxoplasma gondii niż w grupach kontrolnych. Wyniki takich badań wskazują na możliwy związek, ale nie pozwalają stwierdzić, że zakażenie jest bezpośrednią przyczyną depresji.

Pasożyty a choroby neurologiczne i zaburzenia psychiczne

Niektóre pasożyty mogą zajmować układ nerwowy i prowadzić do poważnych powikłań neurologicznych. Przykładem jest toksokaroza wywoływana przez larwy Toxocara. Toxocara canis jest glistą psią, natomiast Toxocara cati – glistą kocią. W rzadkich przypadkach larwy mogą migrować do ośrodkowego układu nerwowego, powodując neurotoksokarozę.

Badania dotyczą również związku pomiędzy zakażeniem Toxoplasma gondii a schizofrenią. W literaturze opisano zależności pomiędzy seropozytywnością w kierunku T. gondii a występowaniem schizofrenii, jednak mechanizmy tego związku nadal są przedmiotem badań. Nie można więc traktować zakażenia jako samodzielnej przyczyny choroby.

Pasożyty a choroby układu oddechowego

Niektóre zakażenia pasożytnicze mogą obejmować również układ oddechowy. W zależności od gatunku pasożyta płuca mogą być miejscem migracji larw albo lokalizacji zmian chorobowych. Dotyczy to m.in. Ascaris lumbricoides, Toxocara canis oraz niektórych gatunków tasiemców.

Przykładem jest toksokaroza, w której larwy mogą migrować do płuc i powodować objawy takie jak kaszel, świszczący oddech czy gorączka. Badania obserwacyjne i metaanalizy wskazywały również na związek pomiędzy seropozytywnością w kierunku Toxocara a astmą, choć wyniki badań nie są całkowicie jednoznaczne.

Czy pasożyty w organizmie mogą wpływać na płodność?

Wpływ zakażeń pasożytniczych na zdrowie reprodukcyjne jest przedmiotem badań. W zależności od gatunku pasożyta, jego lokalizacji oraz przebiegu zakażenia mogą wystąpić zaburzenia stanu odżywienia, procesów zapalnych lub funkcjonowania określonych tkanek i narządów.

W literaturze opisano również możliwe związki niektórych zakażeń pasożytniczych ze zdrowiem reprodukcyjnym kobiet i mężczyzn. Jednocześnie dowody dotyczące wpływu zakażeń pasożytniczych na płodność człowieka są zróżnicowane i zależą od konkretnego patogenu. Dlatego nie można traktować zakażenia pasożytniczego jako uniwersalnej przyczyny problemów z płodnością.

Pasożyty w organizmie a ciąża i poronienia

W kontekście ciąży szczególne znaczenie ma toksoplazmoza. Nowe zakażenie Toxoplasma gondii w czasie ciąży lub bezpośrednio przed nią może prowadzić do przeniesienia pasożyta na płód i wiązać się z poważnymi powikłaniami, w tym poronieniem, obumarciem wewnątrzmacicznym płodu czy objawami wrodzonej toksoplazmozy.

Znaczenie innych zakażeń pasożytniczych dla przebiegu ciąży zależy od konkretnego patogenu, nasilenia zakażenia i stanu zdrowia kobiety. Z tego względu diagnostyka przed ciążą lub w jej trakcie powinna być dobierana indywidualnie, zgodnie ze wskazaniami medycznymi.

Przeczytaj również Jak sprawdzić obecność pasożytów w organizmie? Poznaj metody diagnostyczne →

Zakażenia pasożytnicze mogą przebiegać w różny sposób – od bezobjawowego nosicielstwa po poważne objawy związane z zajęciem określonych narządów. Ich diagnostyka może być wymagająca, dlatego przy podejrzeniu zakażenia warto uwzględnić objawy, historię pacjenta oraz odpowiednio dobrane metody laboratoryjne.

dr Karolina Śmietańska

Piśmiennictwo:

1. Abdollahian E., Shafiei R., Mokhber N. i inni. Seroepidemiological Study of Toxoplasma gondii Infection among Psychiatric Patients in Mashhad, Northeast of Iran. Iran J Parasitol. 2017;12(1):117–122.
2. Cobzaru R.G., Rîpă C., Leon M.M. i inni. Correlation between asthma and Toxocara canis infection. Rev Med Chir Soc Med Nat Iasi. 2012;116(3):727–730.
3. Gicala M. Toksoplazmoza a schizofrenia – przegląd literatury. Czy istnieje związek między zarażeniem Toxoplasma gondii a schizofrenią u człowieka? Zakażenia XXI wieku. 2019;2(5).
4. https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/choroby/ukladoddechowy/144235,choroby-pasozytnicze-ukladu-oddechowego
5. Janz O., Smyczynska J. Zakażenia pasożytnicze a płodność.
6. Lee K.P., Shen P.C., Shih Y.C. i inni. The first two cases of neurotoxocariasis in Taiwan. Journal of the Formosan Medical Association. 2021;120:1520–1525.
7. Marcinek P., Nowakowska D., Wilczyński J. i inni. Analiza wybranych powikłań w przebiegu ciąży u kobiet z serologicznymi cechami ostrej toksoplazmozy lub ostrej parwowirozy. Ginekol Pol. 2008;79:186–191.
8. McConkey G.A., Martin H.L., Bristow G.C. i wsp. Toxoplasma gondii infection and behaviour – location, location, location? J Exp Biol. 2013;216(1):113–119.
9. Naess H., Nyland M., Hausken T. i inni. Chronic fatigue syndrome after Giardia enteritis: clinical characteristics, disability and long-term sickness absence. BMC Gastroenterology. 2012;12:13.
10. Nasirpour S., Kheirandish F., Fallahi S. Depression and Toxoplasma gondii infection: assess the possible relationship through a seromolecular case-control study. Archives of Microbiology. 2020;202:2689–2695.
11. Pomorska-Wesołowska M. Pasożyty jako czynniki etiologiczne zakażeń szpitalnych. Zakażenia XXI wieku. 2019;2(2).
12. Sklyarova V. Epidemiological features of parasitary invasions in women of reproductive age with disorders of reproductive health. Wiad Lek. 2018;71(3-2):674–677.