Nietolerancja pokarmowa – kiedy warto szukać odpowiedzi w diecie?

Mikrobiota jelitowa nie jest wartością stałą – to żywy, dynamiczny ekosystem, który podlega zmianom w ciągu całego życia. Szczególnie intensywnie kształtuje się w pierwszych latach życia, a następnie staje się bardziej stabilna. Nie oznacza to jednak, że pozostaje niezmienna.

Na skład i funkcjonowanie mikrobioty wpływa wiele czynników, m.in.:

• dieta – zarówno krótkotrwałe zmiany sposobu żywienia, jak i długoterminowe nawyki mogą wpływać na skład i aktywność mikrobioty,
• antybiotykoterapia – antybiotyki mogą istotnie zmieniać skład mikrobioty, a tempo powrotu do wcześniejszego stanu jest indywidualne,
• aktywność fizyczna – poziom i rodzaj aktywności są jednymi z czynników związanych ze składem i funkcjonowaniem mikrobioty,
• stres i sen – przewlekły stres oraz zaburzenia snu mogą wpływać na funkcjonowanie przewodu pokarmowego i pozostają w złożonej relacji z mikrobiotą jelitową.

Więcej o tych zależnościach przeczytasz w artykule Mikrobiota jelitowa a styl życia – dieta, sen, stres i używki.

Co tak naprawdę badamy w mikrobiocie?

Określenie „badanie mikrobioty” obejmuje różne metody analityczne, dlatego przed interpretacją wyniku warto wiedzieć, co dokładnie mierzy konkretne badanie.

W badaniu GutFlora analiza koncentruje się na wybranych mikroorganizmach i grupach bakterii istotnych z punktu widzenia zastosowanej metody.

Badanie pozwala ocenić m.in.:

• liczebność wybranych bakterii lub grup bakterii,
• wzajemne proporcje analizowanych mikroorganizmów,
• obecność wybranych bakterii potencjalnie patogennych lub patogennych,
• odchylenia od wartości referencyjnych określonych dla badanych parametrów.

W zależności od zakresu badania analizowane mogą być m.in. bakterie z rodzajów Lactobacillus, Bifidobacterium, Bacteroides, Enterococcus, Klebsiella, Proteus czy Enterobacter, a także wybrane mikroorganizmy, takie jak Escherichia coli czy Clostridioides difficile.

Badanie GutFlora Sprawdź zakres badania mikrobioty jelitowej Zobacz, jakie mikroorganizmy i parametry obejmuje badanie GutFlora. Zobacz badanie →

Czy „im dokładniej, tym lepiej”?

Badania mikrobioty mogą wykorzystywać różne metody i dostarczać informacji o różnym poziomie szczegółowości. Bardziej rozbudowany wynik nie zawsze oznacza jednak, że każda zawarta w nim informacja będzie miała takie samo znaczenie dla dalszego postępowania.

W praktyce ważne jest więc nie tylko to, ile danych otrzymujemy, ale również:

• jakie mikroorganizmy i parametry rzeczywiście obejmuje badanie,
• jaką metodą zostały oznaczone,
• jak należy interpretować uzyskane wartości,
• czy wynik można odnieść do objawów, diety, stosowanych leków i historii zdrowia pacjenta.

Dlatego różnych metod badania mikrobioty nie należy traktować jako prostego rankingu od „mniej” do „bardziej dokładnych”. Mogą odpowiadać na inne pytania i dostarczać innego rodzaju informacji.

Co daje nam badanie mikrobioty?

Badanie mikrobioty może dostarczyć dodatkowych informacji o wybranych mikroorganizmach tworzących środowisko jelitowe.

W przypadku badania GutFlora wynik pozwala m.in.:

• ocenić wybrane grupy bakterii objęte zakresem badania,
• porównać ich liczebność z wartościami referencyjnymi,
• ocenić wzajemne proporcje wybranych mikroorganizmów,
• wykryć obecność analizowanych bakterii potencjalnie patogennych lub patogennych.

Wynik może stanowić dodatkowy element oceny sytuacji pacjenta, ale powinien być rozpatrywany razem z objawami, sposobem żywienia, stosowanymi lekami, przebytą antybiotykoterapią i innymi istotnymi informacjami.

Na tej podstawie specjalista może zdecydować, czy i jakie modyfikacje sposobu żywienia lub inne działania są uzasadnione. Sam wynik badania nie powinien być traktowany jako rozpoznanie choroby ani automatyczna instrukcja leczenia.

Mikrobiota to nie tylko wynik – to relacje

Badania mikrobioty nie wykonuje się po to, aby „leczyć wynik”. Jego wartość polega na dostarczeniu dodatkowych informacji, które można odnieść do szerszego obrazu zdrowia i sposobu żywienia.

Mikrobiotę jelitową można porównać do miasta. Jest w nim wielu mieszkańców – mikroorganizmów należących do różnych gatunków i szczepów – ale znaczenie mają również ich wzajemne relacje oraz środowisko, w którym funkcjonują.

Dlatego nie zawsze najważniejsza jest odpowiedź na pytanie „jakiej jednej bakterii mi brakuje?”. Znacznie istotniejsze może być zrozumienie szerszego obrazu oraz czynników, które mogą na niego wpływać.

Czy dietą można wpływać na mikrobiotę?

Dieta jest jednym z najlepiej modyfikowalnych czynników związanych z mikrobiotą jelitową. Znaczenie mają m.in. różnorodność spożywanych produktów, podaż błonnika, udział produktów roślinnych oraz ogólny sposób żywienia.

Nie oznacza to jednak, że każdy wynik badania wymaga restrykcyjnej diety lub eliminacji konkretnych produktów. Zalecenia powinny uwzględniać zarówno wynik, jak i tolerancję pokarmów, objawy oraz całokształt sposobu żywienia.

Przeczytaj również Znaczenie diety w terapii mikrobiomu Czytaj artykuł →

Podsumowanie

Badanie mikrobioty jelitowej może być źródłem dodatkowych informacji o środowisku jelitowym, pod warunkiem że wiemy, co konkretnie zostało w nim oznaczone i jaką metodą.

W przypadku badania GutFlora skupiamy się na określonym zestawie mikroorganizmów i ich liczebności, a wynik interpretujemy w szerszym kontekście.

Najważniejsze jest więc nie dążenie do „idealnego wyniku”, ale odpowiedź na pytanie, czy uzyskane informacje mogą pomóc lepiej zrozumieć sytuację pacjenta i świadomie zaplanować dalsze postępowanie.

Badania stanu jelit Poznaj dostępne badania mikrobioty i stanu jelit Porównaj dostępne badania i sprawdź zakres analizowanych parametrów. Zobacz badania →